خانه فرهنگ مشارکتی سیحون

برخی دوره های ما

آموزشگاه هنری سیحون

  /  مقالات   /  همایون آواز ایران و شیوه ی نوین آوازخوانی
همایون شجریان

همایون آواز ایران و شیوه ی نوین آوازخوانی

همایون شجریان، پلی میان سنت و مدرنیته

هر گوشه ای از فرهنگ ایرانی را که نگاه کنیم جدال سنت و مدرنیته به وضوح قابل تشخیص است. پشتوانه فرهنگی کشوری با قدمتی هزاران ساله حالا در هزاره جدید با انواع و اقسام محصولات جدید فرهنگی وارداتی و گاهی تولید داخل به چالش کشیده می شود.آنچه مسلم است تداوم حیات فرهنگ ایرانی است، چه این فرهنگ، در طول حیات خود طوفان های سهمگین بسیاری را پشت سرگذاشته است.

شاید بهترین نقطه برای تماشای این جدال بین فرهنگ سنتی و مدرنیته را امروز بتوان در عرصه موسیقی به نظاره نشست. موسیقی سنتی ایران با اساتید به نام خود ظرف دهه اخیر نه تنها در تقابل با موسیقی پاپ و دیگر انواع موسیقی عقب نبوده بلکه به بالاترین قله های هنری خود نیز دست یافته است.

اینکه امروز در آموزشگاه های موسیقی چه نوع موسیقی به کارآموزان آموزش داده می شود و تا چه حد موسیقی سنتی و موسیقی مدرن با هم تلفیق می شود تا حد زیادی می تواند موضوع را روشن کند.

موسیقی سنتی یا مدرن

چندین دهه است که بسیاری از افراد نااگاه و ناآشنا با لطافت و ظرافت های موسیقی ایرانی، حرف از لزوم تغییر در موسیقی سنتی ایرانی می زنند و گاهی افراد صاحب نام و شناخته شده هم جز این دسته از افراد بوده اند. اما سوالی که کارشناسان و علاقه مندان موسیقی سنتی ایرانی می پرسند این است چرا باید موسیقی که به نقطه اعلای هنری خود رسیده دست به تغییر بزند؟ اصلا منظور از این تغییر چیست؟

آنچه مسلم است این تغییر در کار بسیاری از هنرمندان عرصه موسیقی سنتی هم دیده می شود. به عنوان یک نمونه از این تغییر سبک می توانیم از سینا سرلک یاد کنیم. کسی که خسرو آواز ایران با شروط سختی او را به شاگردی پذیرفت.

اما آیا می توان ضمن پایبند بودن به ریشه های غنی موسیقی ایرانی، عرصه های جدید را نیز تجربه کرد؟ شاید جواب این سوال به بهترین نحو در آثار همایون شجریان پاسخ داده شده باشد.این خواننده باسواد موسیقی سنتی، از تجربه فضاهای جدید هیچگونه ابایی ندارد.

همایون شجریان

امروز کمتر خواننده ای را می توان پیدا کرد که به اندازه همایون شجریان محبوب باشد. جالب اینکه این خواننده سنتی ایرانی هم بین طرفداران موسیقی سنتی و هم بین طرفداران موسیقی مدرن به یک اندازه محبوبیت دارد. تغییر گام به گام همایون و تجربه فضاهای جدید در موسیقی هر چند به مذاق برخی از علاقه مندان جدی تر موسیقی سنتی خوش نیامد اما حتی خود این افراد هم، در مقاطعی از قطعات جدید این شاه ماهی موسیقی ایرانی تمجید کرده اند.

همایون در واقع، پلی ایمن مابین موسیقی سنتی ایرانی و موسیقی مدرن ایجاد کرد. شاید همایون هیچگاه نتواند به جایگاه رفیع خسرو آواز ایران دست پیدا کند اما  با این روند پیشرفت، جایگاه جدید و یگانه و البته مدرنی را در عرصه موسیقی ایرانی برای خود دست و پا کرده است.در ادامه روند کاری همایون از ابتدا تا به امروز را مورد بررسی قرار می دهیم.

آلبوم های همایون شجریان

همایون علاوه بر خوانندگی نوازنده تنبک و کمانچه نیز هست. او از سن ده سالگی نزد پدر آموختن آواز را شروع کرد. در هنرستان کمانچه را به عنوان ساز تخصصی انتخاب کرد.

از سن ۱۶ سالگی در کنسرت های پدر تنبک نوازی را شروع کرد و از سال ۱۳۷۸ همخوان پدر در کنسرت ها بود.

در ادامه به تعدادی از آلبوم های همایون اشاره خواهیم داشت.

نسیم وصل به افسردگان چه خواهد کرد….

سال ۱۳۸۲ نسیم وصل، اولین آلبوم همایون شجریان بود که به شدت مورد استقبال قرار گرفت. فضای این آلبوم فضای کاملا سنتی بود و استقبال بسیار شدید علاقه مندان حوزه های مختلف موسیقی را در پی داشت. از این گذشته برای طرفداران موسیقی سنتی، نوید تولد یک شجریان تازه را می داد.

کشته مرا روی تو….

آلبوم شوق دوست دومین آلبوم همایون شجریان و حاصل همکاری جواد ضربیان و همایون شجریان است. شوق دوست فضایی متفاوت از آلبوم اول همایون داشت، ولی همچنان در فضای نزدیک به موسیقی اصیل سنتی قرار داشت.

چنان مشتاقم ای دلبر به دیدارت….

همایون، کمانچه را نزد استاد کامکار آموخته بود و این آشنائی به ایجاد سومین آلبوم همایون منتهی شد.آلبوم ناشکیبا با آهنگ سازی استاد کامکار، برای همه این مسئله را روشن کرد، همایون جا پای بزرگان موسیقی ایران نهاده است.

بیا بیا که مرا با تو ماجرایی هست…

علی قمصری و همایون شجریان در آلبوم نقش خیال همکاری نوگرایانه ای داشتند تا همایون در چهارمین آلبوم خود باز هم فضای جدیدی را بدون دور شدن از موسیقی سنتی تجربه کند.

اینبار من یکبارگی از عافیت ببریده ام…

آلبوم آب، نان ، آواز هشتمین آلبوم همایون شجریان است.این آلبوم در سال ۱۳۸۸ با اهنگسازی علی قمصری منتشر شد.

قیژک کولی کوک است در این تنگی عصر...

قیژگ کولی با آهنگسازی حمید متبسم، اولین همکاری گروه دستان با همایون شجریان بود. درونمایه اشعار در این آلبوم تا حدی از فضای عاشقانه فاصله گرفته و به فضاهای اجتماعی نزدیک شده است.

هی جان هی، هی دوست هی، …..

آلبوم شوق نامه کاری از گروه عبدالقادر مراغی است. کار تولید این آلبوم شش سال به طول انجامید.این کار در واقع احیای سبکی از موسیقی بوده که در گذشته فراموش شده است.خسرو آواز ایران در مورد این آلبوم گفت که کار همایون در این آلبوم متحیرش کرده است.

در هر حال این امید وجود دارد که آموزشگاه های موسیقی ایرانی، چه آموزشگاه های موسیقی سنتی و چه حتی آموزشگاه های موسیقی پاپ، توجه داشته باشند که تجربه عرصه های جدید در موسیقی به معنای بریدن از ریشه ها نیست.

آموزش موسیقی می تواند با اتصال به موسیقی ریشه دار و در واقع تغذیه از آن، پا به عرصه تجربه موسیقی مدرن بگذارد.هیچ هنری بدون داشتن ریشه نمی تواند به حیات خود ادامه دهد، و مصرف گرایانه بودن موسیقی عمر آن را کوتاه می کند.

ارسال یک نظر